Bewust kiezen voor halve waarheden

In de artikelen die ik in de afgelopen twee jaar heb geschreven ging ik ervan uit dat je altijd voor openheid kiest, als het kan. Ik schreef dat je waarschijnlijk geregeld voelt dat de omgeving te onveilig is en dat je je daardoor laat tegenhouden. Maar er is ook nog een andere kant van de zaak: je kiest bewust voor afscherming. Je vertelt met opzet niet de hele waarheid. Om dit duidelijk te maken beschrijf ik twee situaties:

Stel, je bent verkoper en krijgt vragen over de betrouwbaarheid van het product dat je wilt verkopen. Je weet dat er recent problemen zijn geconstateerd die nog niet opgelost zijn en de betrouwbaarheid van het product schaden. Bespreek je dit dan in volle openheid met je klanten? Met alles wat je daarvan weet? Of kies je ervoor om er wel iets over te zeggen maar ze vooral gerust te stellen? Je spreekt dan wellicht geen onwaarheden maar je houdt een belangrijk deel achter. Dat doe je niet omdat je een leugenaar bent maar omdat je jouw rol zo goed mogelijk wilt dienen. De functie van een verkoper is om zoveel mogelijk te bereiken voor jouw organisatieonderdeel en soms is volledige openheid daarbij niet helpend. Je schat in dat de problemen met de betrouwbaarheid van het product binnen een paar weken zijn opgelost en dat het niet nodig is om de klant daarover te vertellen. De klant is gebaat bij het product dat jullie verkopen.

Dat geldt ook in de situatie waarin jij als leidinggevende in het MT hebt meegedacht over een bezuinigingsronde. Je weet dat er over een half jaar een reorganisatie zal worden doorgevoerd waarbij alle inhuurkrachten de organisatie gaan verlaten. Dit kan je nog niet met jouw mensen bespreken omdat het plan eerst met het bestuur moeten worden beklonken. Tot die tijd blijf jij projecten opstarten met inhuurkrachten en hen motiveren om er vol voor te gaan. Dat doe je niet omdat je dingen graag wil achterhouden maar omdat jij op die manier jouw rol het beste vervult. Je zorgt ervoor dat mensen prettig blijven werken totdat het doek valt.

In beide situaties kies je er bewust voor niet open te zijn. Je vertelt niet de hele waarheid. Dat doe je om een aantal redenen:

  • Je overziet een groter geheel dan de ander en hebt niet de mogelijkheid om dit allemaal uit te leggen. Een technisch specialist zal bijvoorbeeld niet alles over een product uitleggen; hij zal zich beperken tot dat wat de klant moet weten voor het gebruik. Een directeur heeft een stapsgewijs plan in gedachten om de strategie te gaan uitrollen en vertelt alleen de grote lijn. Zij zegt alleen dat wat de medewerkers nu moeten weten om de juiste kant op te bewegen.
  • Je kunt sommige dingen niet uitleggen omdat je de privacy van bepaalde personen wilt respecteren. Als leidinggevende besluit je bijvoorbeeld dat het akkoord is als een medewerker de komende weken eerder naar huis gaat omdat haar man ernstige fysieke problemen heeft en niet voor de kinderen kan zorgen. De medewerker hoopt dat het allemaal snel voorbij gaat en wil er niet over praten met collega’s.
  • Je denkt dat de ander met jouw uitspraken aan de haal gaat. Dat hij het in zijn referentiekader plaatst en direct conclusies trekt die vanuit jouw optiek onjuist zijn. Als je tegen de klant zegt dat er problemen met de betrouwbaarheid van het product zijn, kan hij voor zichzelf de keuze maken om een ander product te kopen;
  • Je schat in dat de ander overtuigd is van een aantal zaken die – in combinatie met de waarheid die jij zou willen vertellen – tot irritatie of een andere ongewenste reactie zou kunnen leiden. Je schat daarbij ook in dat je deze overtuigingen niet zomaar kan veranderen. Er zijn bijvoorbeeld medewerkers die vinden dat managers altijd dingen achterhouden. Als je dan de waarheid vertelt zoeken zij er toch nog meer achter.
  • Je voorziet dat je de genuanceerdheid van jouw waarheid niet kan overbrengen in de groep waarin je je bevindt. Voordat jij het hele plaatje hebt kunnen schetsen zijn er al reacties geplaatst en ontstaat er een discussie die de verkeerde kant op gaat. Vooral als de groep groot is en jouw spreektijd beperkt.
  • Je vermoed dat je een goed gesprek met de ander kan hebben over de waarheid die jij wilt delen maar dat je niet kan bevroeden wat de ander er vervolgens mee doet. Dat je de ander wellicht een tijd niet zult spreken en je bang bent dat de ander daardoor een ongewenste kant op gaat.

 

Bij veel van de bovenstaande redenen ga je ervan uit dat de ander niet in staat is om op een rationele manier open te staan voor jouw beeld van de werkelijkheid. Dat is nogal wat. Maar helaas is het vaak waar. Toch is het de vraag of je op deze manier voor de ander moet denken. Ik heb er geen eensluidend antwoord op. Het is een vraag die door het hele boek over waarachtigheid heen speelt. Ik geef verschillende denkrichtingen aan maar hoop vooral dat jij een goede afweging kunt maken wanneer je je zelf afschermt en wanneer je open kan zijn.

 

 

Categorie:1 Waarachtige communicatie

5 reacties

  • Taco Kramer schreef:

    Hoi Bart,

    Heel boeiend weer. Ik ga in op het stukje van de verkoper die informatie over het produkt inhoudt omdat a) die problemen verholpen zullen zijn en b) het gevaar bestaat dat de klant het produkt niet koopt, terwijl het in zijn belang is het produkt wel te kopen. De verkoper zou dus best eerlijk kunnen zijn in de trant van: er is een probleempje, maar dat hoeft u er niet van te weerhouden ons produkt te kopen,
    alleen het gevaar is dat de klant zegt: nee, ik word hier onzeker van, ik vertrouw het niet etc en ik koop het niet.
    Eigenlijk best een complexe situatie, en het eerste wat bij mij opkomt is dat je bij kinderen vaak zulke tactieken toepast. Je vertelt ze niet te veel want het zou ze nodeloos ongerust maken en het probleem zal toch verdwijnen. En ook bij ouderen die je minder wilsbekwaam acht. Laatst was mijn moeders partner even “kwijt'” Hij was een ommetje gaan maken, twee van ons gingen hem zoeken en wij kozen ervoor nog niets te zeggen. Later was hij terug en niemand heeft gemerkt dat wij hem aan het zoeken waren en hij dus even kwijt was. Bewuste informatieonthouding om geen paniek te zaaien. Goeie actie vind ik.
    En toch heb ik een twijfel over die verkoper (misschien omdat ik denk dat hij ook een belang heeft. nl zijn produkt verkopen. Als de klant uit wantrouwen oid zijn produkt niet koopt en zelfs aantoonbaar slechter af is met het andere produkt, dan is dat menselijk gesproken (dus niet zakelijk) niet zijn probleem. Maw laat een ander zijn fouten maken, dat is belangrijker dan opgescheept zitten met een minder goed pordukt.
    Dan zit er , tot slot, nog een ander interessant punt in de casus: de verkoper weet dat de klant het beste af is met zijn produkt, maw weet wat de beste keuze is voor de klant. Maar, en zeker als we uitgaan van een gelijkwaardigheid (die is er niet bij ouder en kind, dan is het in feite niet mogelijk te weten wat voor de ander de juiste keus is.
    Vrienden van iemand overwogen een abortus en ik hoopte dat ze het niet zouden doen. Dat was mijn oprechte wens , maar dan wel vanuit mijn begripskader en op basis van mijn kennis van de feiten. In mijn systeem bv is een net begonnen baan geen doorslaggevend argument voor abortus. Voor een ander misschien wel. Ik ben toen gaan inzien dat ik geen wijsheid in pacht heb, en dus geen wezenlijk gefundeerd oordeel over een ander kan hebben.
    Het enige wat ik gedaan heb is afwachten of mijn mening van dienst kon zijn ( en dan nog alleen als mening). Dat gebeurde verder niet en de ouders hebben abortus laten plegen. Het enige wat mij rest is het volste vertrouwen te hebben in de juistheid van hun keuze.
    Beetje lang verhaal, maar ik hoop dat je er iets mee kunt. En top dat je met dit boek bezig bent. Groetjes, Taco

  • Martin schreef:

    Goed om dit eerste deel van je boek te lezen. Verhelderend en “to the point”.
    Wat naar aanleiding van het lezen bij me op komt is dat er wellicht nog een andere dimensie is, namelijk het onderscheid maken tussen de waarheid en de aangename waarheid.
    In onze wereld van tegenstellingen is waarheid relatief. Dit in de zin dat wat voor de een waar is, voor een ander onwaar is.
    De uitdaging is dan bewustzijn over de keuze of jouw waarheid zorgt voor meer verdeeldheid of meer eenheid, in andere woorden het onderscheid tussen dé (=jouw) waarheid en aangename waarheid.
    Tot zover en met een hartelijke groet,

    Martin

    • Bart schreef:

      Hoi Martin,
      Bedoel je dan met ‘aangename waarheid’ de waarheid die we een beetje zachter maken, verdoezelen om de ander niet te kwetsen?

  • Mooi Bart!

    Een helder overzicht waarom je iets niet verteld waardoor je jezelf toch nog recht in de spiegel kan aankijken.

    Ik denk in dit kader wel eens aan de advocaat die een verdachte verdedigt waarvan hij weet dat de verdachte schuldig is?
    Welk grotere belang wil je als advocaat dienen? Die van de verdachte die maakt dat je een inkomen hebt of de samenleving die er bij gebaat is dat de straat veilig blijft? Of…..?

    Soms is het echt een lastige keuze die er gemaakt mag worden.

    Ik ben een gescheiden moeder en kom heel soms in situaties met mijn kinderen waarin ik ze zou willen vertellen wat de rol van hun vader is in hun dilemma. De vraag is echter altijd: Wat is de toegevoegde waarde? Hoe zuiver ben ik in mijn afwegingen en welk belang dien ik als ik iets wel of niet uitspreek. Wat is mijn stuk en hoe neem ik daar verantwoordelijkheid in. Welke schouders hebben te dragen en welke schouders mogen vrij blijven omdat de aap daar niet hoort.
    In de praktijk vertel ik dus niets over de rol van hun vader die ik meen te zien maar begeleid hen naar hoe ze het beste voor zichzelf een oplossing kunnen vinden voor hun situatie.

    Als ik mezelf en in dit geval mijn kinderen en expartner maar ten alle tijden met een open hart recht in de ogen kan aankijken met de keuzes die ik maak, ook al is dat soms lastig. Daarnaast de helderheid kies om naar mezelf te kijken naar wat echt waar is (binnen de situatie) en wat misschien mijn eigen kronkels zijn om zelf op te lossen.

  • Maarten Stoffers schreef:

    Hoi Bart,
    Je snijdt een mooi thema aan. Vandaag had ik het er met twee vrienden uitgebreid over dat wat ‘dienend’ is om te zeggen sterk afhangt van het gezelschap en van de situatie. Als in een overleg iemand aan het woord is, is het ontzettend helpend als de anderen even luisteren, en niet meteen allemaal hun eerste associaties/gedachten uitspreken – ook al is dat ondersteunend aan de inhoud van het vertelde.
    Ook naar mijn kinderen heb ik gemerkt dat het vaak wenselijk is om niet te zeggen wat ik denk.
    Anderzijds is er, bij het voorbeeld van de inhuurkrachten dat je noemt, m.i. ook iets voor te zeggen om wél open te zijn over dat hun inzet maar tijdelijk zal zijn. Ik zou dat zelf als inhuurkracht althans fijn vinden om te weten.

    Hoe dan ook: een mooi thema!

    Hartelijke groet, Maarten

Neem contact op!

Wil je nu meer weten over het waarachtige gesprek, een voordracht boeken of je inschrijven voor een masterclass? Neem dan contact met ons op!

Contact opnemen

Op de hoogte blijven?

Geef hieronder je mailadres op om een bericht te krijgen als er een nieuw fragment van mijn boek uitkomt. Ik stuur je dan ook extra tips en filmfragmenten!