Metaprogramma’s

Waarachtige communicatie 23

Sommige mensen zitten zo anders in elkaar, dat is niet te begrijpen. Ik heb nog de illusie dat wij in de diepte allemaal hetzelfde zijn maar dat valt vies tegen.  Collega’s houden zich niet aan duidelijk gemaakte afspraken, schieten in de weerstand als ik met iets nieuws kom of laten zich erg makkelijk beïnvloeden door de mening van anderen. Dat snap ik niet en dat vind ik irritant.

Met de theorie van metaprogramma’s kan je de belangrijkste verschillen tussen mensen duiden. Het zijn verschillende werkstijlen die uitleggen waarom iemand zo anders kan reageren. Als je deze metaprogramma’s gaat doorzien geeft dat rust. Je snapt van waaruit iemand functioneert. Daarbij geeft het ook een handvat, een gebruiksaanwijzing. Want je kunt iemand veel beter bereiken als je rapport kan maken met zijn of haar werkstijl. Je gaat het gesprek aan in de stijl van de ander en merkt dat deze jou veel beter kan volgen. Jouw effectiviteit neemt enorm toe.

 

Oorsprong

De metaprogramma’s zijn voortgekomen uit de eerste beschrijvingen in NLP over hoe mensen de werkelijkheid filteren. Het is Leslie Cameron-Bandler geweest die zestig verschillende patronen bij mensen heeft vastgesteld. Rodger Bailey heeft hieruit een selectie gemaakt van 14 metaprogramma’s die de stijl op het werk definiëren. Hij heeft een eenvoudige test gemaakt om deze metaprogramma’s te doorgronden en taal ontwikkeld om aan te sluiten bij specifieke metaprogramma’s.

Zowel Leslie Cameron-Bandler als Rodger Bailey zien de metaprogramma’s als een deur waardoor je contact maakt met de wereld. De deur heeft een unieke  vorm en heeft het vermogen om alleen maar bepaalde dingen naar binnen en buiten te laten gaan. Net als de doosjes waarmee kleuters spelen. Je zou geneigd zijn om te denken dat die deur jouw karakter beschrijft maar dat is niet zo. Het is eerder een beschrijving van hoe je in een bepaalde context ageert en reageert. Jouw metaprogramma’s kunnen verschillen in een andere omgeving. Heel vaak hoor ik dat mensen thuis een hele andere stijl laten zien dan op hun werk. Eigenlijk is dat jammer: het zou zo mooi zijn als je iemand ‘voor altijd’ zou kunnen snappen op basis van iets als metaprogramma’s. Dat is dus niet zo. Aan de andere kant is het ook een prettige gedachte. Als jouw metaprogramma’s kunnen veranderen door de context, kan jij ook leren om effectiever te reageren. Er zit beweging in; je kunt leren om een minder extreem filter toe te passen.

De metaprogramma’s beschrijven de vorm van de deur waardoor jij de werkelijkheid filtert. In mijn boek beschrijf ik de zes programma’s die in de werksetting het meeste inzicht opleveren. In dit artikel publiceer ik er één als voorbeeld:

 

1. Procedures – opties

Dit metaprogramma laat zien hoe mensen hun doelen bereiken: door een vaste werkwijze te volgen of door flexibel in te spelen op de omstandigheden. Iemand met een procedureel programma is goed in het volgen van procedures en vindt het leuk de taak op een “goede” manier uit te voeren. Zo iemand is gemotiveerd wanneer heldere procedures opgevolgd kunnen worden; hij of zij houdt zich graag aan de afspraak. Hij plant het verloop van een presentatie zorgvuldig en houdt zich eraan; schrijft stukken met veel opsommingtekens en subparagrafen. Een optioneel persoon is goed in het ontwikkelen van nieuwe werkwijzen maar heeft moeite met het blijven volgen van een vast patroon. Zo iemand kan met veel enthousiasme een planning maken maar zich er vervolgens niet aan houden. Hij raakt gemotiveerd wanneer hij alternatieven mag ontwerpen en houdt zich niet aan een afspraak als er een betere manier is. Bij presentaties gaat hij flexibel in op reacties en bij het schrijven herken je zo iemand aan stukken met veel proza achter elkaar.

In de geschreven en gesproken taal kan je dit metaprogramma vaak eenvoudig herkennen door te letten op structuur, een vast plan of een afgesproken werkwijze. Je vraagt bijvoorbeeld: “waarom kies je bij dit project voor deze werkwijze?” Een op optionele persoon praat over de reden van de keuze. Vertelt waarom het deze keer zo is ingezet en vertelt welke mogelijke andere manieren ook gebruikt kunnen worden. Een op procedures georiënteerde persoon praat niet over keuzes. Hij beantwoordt de vraag alsof het een “hoe-vraag” is en somt op welke stappen er genomen worden als alles volgens plan verloopt. Hij vertelt welke route bewandeld wordt als er wijzigingen binnenkomen en legt uit waarom deze werkwijze altijd de beste manier is. Als je hem zou kunnen vragen naar de vooroordelen over optionele mensen dan zou hij zeggen dat ze onbetrouwbaar zijn. Je weet niet wat je aan ze hebt en er valt geen afspraak mee te maken. Andersom zeggen optionele mensen dat het strikt volgen van een procedure maar zelden leidt tot de optimale aanpak. Die mensen blijven star vasthouden aan een stappenplan; durven niet af te wijken en zijn inflexibel.

Ik trainde samen met een collega een best grote groep. We spraken af om ’s avonds in twee subgroepen te gaan trainen en om rond half acht plenair af te sluiten. Toen ik om tien over half acht polste, waren ze nog volop bezig. Er was zoveel naar boven gekomen, met zulke mooie leerpunten! Later, aan het diner, hoorde ik dat mijn collega met haar subgroep had afgesproken dat er de volgende morgen nog een uur in dezelfde subgroep zou worden doorgewerkt om alle vragen af te handelen. Dat had ze alleen niet vooraf met mij besproken. Nu zou ik een uur hebben om op te vullen met mijn subgroep. Dat was lastig want wij hadden alle dingen afgehandeld. Zoals afgesproken.

Als je wil aansluiten bij een optionele persoon gebruik je woorden als: mogelijkheden, keuze, opties, alternatieven, andere manieren, et cetera. Bij een procedurele persoon gebruik je woorden als: procedure, weten hoe te doen, de juiste weg en de goede manier. Breng veel structuur aan in jouw verhaal door opsommingen en nummeringen.

Dit metaprogramma is erg contextafhankelijk; ik ken veel mensen die op het werk procedureel zijn en thuis alle vastigheid laten varen.

 

Alle irritaties in beeld

Als je de zes belangrijkste metaprogramma’s kent, kan je de irritaties tussen mensen en de knelpunten in de communicatie duiden. Je snapt dan wat je kan doen om de ander wel te bereiken. Neem contact op om meer te leren over metaprogramma’s.

Categorie:1 Waarachtige communicatie

Er is geen mogelijkheid om een reactie achter te laten.

Neem contact op!

Wil je nu meer weten over het waarachtige gesprek, een voordracht boeken of je inschrijven voor een masterclass? Neem dan contact met ons op!

Contact opnemen

Op de hoogte blijven?

Geef hieronder je mailadres op om een bericht te krijgen als er een nieuw fragment van mijn boek uitkomt. Ik stuur je dan ook extra tips en filmfragmenten!